بلده

بلده :

بلده آبادی تاریخی مهم و شهری آباد بوده است و اکنون یکی از شهرهای شهرستان نور محسوب می شود، درگذشته مرکز منطقه کوهستانی نور محسوب می شد ، در روایت های شفاهی قدمت این آبادی را سه هزار سال ذکر می کنند ، وسعت بلده به تنهایی بیش از بخش های دیگر شهرستان است ، این آبادی در ارتفاع ۳۰۵۰ متری از سطح دریاهای آزاد قرار گرفته است و جمعیت آن در سال ۱۳۹۰ ش ۹۸۳ نفر بوده است.

هوای بلده در تابستان معتدل و در زمستان خیلی سرد و سخت است و اهالی آن غالباً در پاییز به قشلاق می روندومدت شش ماه در آنجا می مانند و قشلاق آن ها در آبادی های کنار دریا و سایر اماکن نور است .در بلده میو ه های سردسیری از قبیل گردو و بادام و زردآلو و آلبالو و غیره فراوان است.

درباره وجه تسمیه بلده گفته اند که نام اصلی آن دربندک بود نیزنام اصلی و اولیه آنرا بالاده نقل کرده اند زیرا این آبادی در قسمت کوهستانی نور(نورعلیا) واقع شده بود . روایت دیگری وجود دارد که بلده را در اصل بِلده به معنای ده و یا محل سکونت طایفه بِل ها یا بلیج ها بود.

بلده هم در اصل بلده نور بود یعنی شهر نور ، چرا که ویژگی های یک شهر را داشت و بدلیل اینکه واژه نور بعدها بر کل مناطق کوهستانی و جلگه ای اطلاق گردید ، کلمۀ نور از آن حذف و  نام بلده بر آن باقی مانده است.

بلده پس از مرگ ملک کیومرث بن بیستون پادوسبانی در ۸۵۷ق که حکومت پادوسبانان به دو شاخه تقسیم شد ، پادوسبانان شاخۀ نور به آل کاووس معروف شدند . بلده مرکز حکومت پادوسبانان آل کاووس نور بود. بلده تا زمان سقوط حکومت پادوسبانان آل کاووس نور در ۱۰۰۶ق توسط سرداران شاه عباس اوّل صفوی در ادوار مختلف تاریخی یکی از مراکز حکومتی خاندان پادوسبانان به همراه کجور و ناتل بود ، در زمان قاجار بلده مرکز و حاکم نشین منطقۀ نور بود ،آثار و بقایای بناهای تاریخی متعددی در بلده و روستاهای اطراف آن باقی مانده ، از جملۀ آنها آثار و بقایای کاخ های فرمانروایان پادوسبانی به نام قلعۀ پولاد یا قلعۀ نور است که به طرز باشکوهی ساخته شده است ، بلده در دورۀ قاجار به دلیل نزدیکی به پایتخت ایران (تهران)نیز وجود برخی از رجال بزرگ و سرشناس سیاسی کشور مثل میرزاآقاخان نوری صدراعظم که از این منطقه و آبادی برخاسته  ،  مورد توجه شاهان قاجار به ویژه ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه قرار گرفته بود.

بلده سرزمین رجال و مهد علم و دانش بود چهره های بزرگ علمی و ادبی و مذهبی و سیاسی نظیرآیت الله شهرستانی، علامه محدث نوری ، شخ فضل الله نوری ، علامه یحیی نصیری نوری ، میرزاآقاخان نوری صدراعظم ، دکترغلامحسین صدیقی ، نیما یوشیج بلده را همواره در یادها نگه داشته است، همچنین توجه بخش فرهنگی سازمان ملل (یونسکو) به نیما یوشیج و مراسم بزرگداشت این شاعر پرآوازۀ جهان ، در موطنش یوش ، موجب اندک توجهی به بلده و توابع آن شده است .

ازجمله آثار تاریخی بلده می توان به مسجد جامع و بقعۀ شیخ سلطان احمد ، خانه ِ میرزا آقاخان نوری ، باغ و عمارت ملک کاووس پادوسبانی ، چهل دختران معروف به سراپرده در اطراف بلده ، گنبدی در پولاد تنگه ، گنبدی در مرتع گلین درّه ، اشاره کرد.

 حوزه های علمیه متعدد در بلده وجود دارد که به نام حوزۀ علمیه شیخ فضل الله نوری معروف است.از علمای بلده می توان از شیخ محمد روحانی ، آیت الله ثقفی(پدرخانم امام خمینی"ره" ) می توان نام برد.

همچنین از زمان های دور بلده مکان امنی برای مردم ساکن در آبادی و ابادی های اطراف و مردم منطقه خارج از محدودۀ جغرافیایی این ابادی در زمان جنگ ، شورش و بحران ها بود بدان دلیل که بین دوکوه سفیدکوه و قارچ کوه واقع شده است ، همچنین امام زادگان شیعی علوی بدلیل کشتار و شکنجه خلفای اموی و عباسی به این منطقه کوهستانی و صعب العبور پناه می آوردند، این امام زادگان باعث رواج تشیع در نور و مازندران شدند.

دربارۀ مدرسه در زمان ناصرالدین شاه از بناهای خیریه مرحومین مشارٌالیهما(میرزا اسداله نوری پدر میرزاآقاخان نوری و میرزا زکی خان عموی وی) مدرسه ای طلبه نشین از خود بجا گذاشتند.

همچنین مغولان در بلده مدتی اردو زده بودند ، حضور آنها در روستای کمررود بلده بصورت مسالمت آمیز بود، همچنین در محلی بنام نیف درباره حضور مغولان سخن می گویند و گورهایی از سربازان مغول که در نتیجه نبرد یا مرگ طبیعی از بین رفته اند ، بر روی برخی از این سنگ قبرها نقوشی از جمله نعل اسب کنده کاری شده است.

به هنگام جنگ جهانی اول و همزمان با اشغال ایران از سوی نیروهای روسیه تزاری و بعدها ارتش سرخ کمونیستی نیز نیروهای انگلیسی و زمانی که میرزا کوچک خان قیام و خیزش خود را آغاز کرده بود ، در اثر فشار نیروهای تزاری ، میرزا به مازندران و تنکابن و کجور سفر کرد ، نیز به روستاهای تاکر و میناک درنزدیکی بلده آمد و میرزا در این جا به تجدید قوا پرداخت .

همچنین در بلده شش کاروان سرای قدیمی وجود دارد . 

دروازه های مهم شهر: در زمان های دور سه دروازه داشته به ترتیب زیر:

۱-دروازۀ کلاه نمدی

۲-دروازۀ پولاد

۳-دروازۀ قرقاول

×

امروز پنج شنبه ۰۲ آذر ۱۳۹۶ساعت